Rozdział środków centralnych według faktycznych potrzeb

Formuła klasycznego podziału na gminy miejskie i wiejskie dawno się wyczerpała. Najbogatsze gminy w Polsce to najczęściej gminy wiejskie: Kleszczów, pod Warszawą – Lesznowola. Pomimo tego gminy te korzystają z niektórych przywilejów finansowych np. z tak zwanej „wagi wiejskiej” przy wyliczaniu subwencji oświatowej. Wśród gmin najbiedniejszych również jest najwięcej gmin wiejskich, dla których pomoc być może jest niewystarczająca. Wiele innych gmin borykających się z wyzwaniami finansowymi, małymi szkołami lub gwałtownie rosnącymi potrzebami są przez system niezauważone.

Większość systemów podziału środków budżetowych, założeń konkursów o środki unijne i inne granty, najczęściej bierze pod uwagę potrzeby przeciętnej (typowej) gminy miejskiej/wiejskiej/miasta. Samorządy znajdujące się na marginesie „standardu”, miewały trudności nawet z odnalezieniem programów wsparcia które odpowiadałby ich potrzebom. Na przykład kryteria konkursu na rozbudowę infrastruktury oświatowej, w ramach RPO jednego z województw,  nie uwzględniały wskaźnika napełnienia/przepełnienia szkół, przewidywanej demografii w grupie faktycznych beneficjentów (uczniów), co wydaje się podstawowym założeniem przy nowych obiektach szkolnych.

Duża część JST zmaga się z problemem starzejącej się populacji, kurczących się wpływów podatkowych, zapaści gospodarczej. Z drugiej strony miejscowości o najmłodszej średniej wieku mieszkańców też stoją przed wyzwaniem zbilansowania wydatków oświatowych, rozbudowy infrastruktury oświatowej co paradoksalnie stawia te gminy również w sytuacji niezwykle trudnej. Dotychczasowy system słabo uwzględnia te zróżnicowane potrzeby, zostawiając gminy same na polu wyzwań demograficznych.

 

Proponowana zmiana: Umieszczenie w mechanizmach rozdziału środków centralnych (np. rezerwa ogólna i jej poszczególne części) „wskaźnika obciążenia demograficznego” który mierząc ilość potencjalnej siły roboczej (osób pracujących) do osób przed i po wieku aktywności zawodowej, ułatwi bardziej sprawiedliwy rozdział subwencji. Wielkość przyznanych środków może być korygowana o wskaźnik poziomu bezrobocia i wskaźnik G.

Korzyści: Wskaźnik obciążenia demograficznego wydaje się bardziej sprawiedliwy społecznie i odpowiada na bieżące wyzwania demograficzne. Byłby swoistym programem 500+ lub Senior+ dla JST. Pokazuje on nie tylko część dochodową gminy ale również ujawnia gminy które ponoszą większe wydatki na najmłodszych: przedszkola (prawie w całości finansowane wyłącznie z budżetu gminnego), szkoły, ośrodki sportu, ośrodki kultury itp. Wskaźnik będzie również preferował starzejące się społeczeństwa, które stoją przed nowymi wyzwaniami wspierania osób starszych, zapaści ekonomicznej, stagnacji.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *